İlimiz yıllık ortalama 350-400 mm. Yağış ortalamasına sahip kurak sayılabilecek bir konumdadır. Son bir yıl içinde yağışlarda yüksek artışlar gözlenmiştir. İlimizde İl Müdürlüğümüzce tarımsal amaçlı kullanılan Tahmin ve Erken Uyarı Sisteminden alınan verilerle, 530-676 mm. civarında yağışın düştüğü tespit edilmiştir. İlimizde Sarı Pas Hastalığının yaşamsal dönemi olan Mayıs – Haziran aylarında 2015 yılında 96,3 mm olan yağış toplamı 2016 yılının aynı döneminde 119,7 mm olmuştur, özellikle haziran ayında geçen yıl 8,5 mm olan yağış miktarı 2016 yılının aynı döneminde 42,6 olarak ölçülmüştür. Söz konusu yağışlar sıcaklık artışıyla birlikte Sarı Pas Hastalığının oluşması için uygun ortam hazırlamıştır.
Her yıl olmazsa bile, belirli yıl aralıklarıyla (2-3 yılda bir) Sarı Pas (Puccinia striiformis West.) adlı Fungal (Mantarı) hastalık buğday alanlarında epidemi (salgın) yapmakta ve önemli zararlar yapabilmektedir. Belirtileri yaprak, sap ve başaklarında görülebilirse de, esas görüldüğü yer yapraklardır. Yaprakların üst yüzeyinde makina dikişi şeklinde ve sarı renkte püstüller oluşur. Bu zararın en önemli nedeni; 10-15 C derecelerin üzerinde seyreden sıcaklıklar ve beraberinde yağışlar nedeniyle oluşan yüksek nem dir. Yapılan saha çalışmaları, gözlemler, geçmiş yıl tecrübeleri ve meteorolojik veriler bu yıl Sarı Pas etmeninin buğday alanlarında önemli zararlar oluşturabileceğini işaret etmektedir.
Konu ile İlgili İl/İlçe Müdürlüklerimizce İl genelinde buğday ekili alanlarda sürveyler yapılmakta ve çiftçilerimiz bilgilendirilerek hastalıkla mücadele etmeleri sağlanmaktadır. Bu yıl ve bundan sonraki yıllarda ürün kaybı yaşanmaması için; çiftçilerimizin alması gereken kültürel önlemler şunlardır:
-Sık ekim yapılmamalıdır.
-Yabancı ot mücadelesi tekniğine uygun ve zamanında yapılmalıdır.
- Toprak analizi sonuçlarına göre gübreleme yapılmalı, özellikle fazla azotlu gübre verilmemelidir.
-Paslara karşı dayanıklı buğday çeşitleri kullanılmalıdır.
(İlimiz için önerilen Pas'a dayanıklı çeşitler : Sulu Alanlarda: YILDIRIM, Kıraç Alanlarda : PALANDÖKEN97. Ayrıca Doğu88, Alparslan, Bezostaja-1 ve Kutluk-94 çeşitleridir.)
-Tarla içinde ve çevrede paslarda yeni ırkların oluşumunda önemli bir etken olan arakonukçu bitkilerden (Berberis. v.b.) tesbit edilerek imha edilmelidir.
İlimiz buğday üreticilerinin sık sık tarlalarını kontrol etmeleri, etmeni tespit etmeleri veya şüphelenmeleri durumunda en yakın İl/İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerine müracaat etmeleri ve Kimyasal Mücadeleye başlamaları Ülke, İl ve Üretici ekonomisi için son derece.önemlidir.
Ayrıca zaman zaman sağanak yağışlardan dolayı taşkın, sel, toprak kayması vb. afetler yaşanmakta ve bu afetler neticesinde üreticilerimizin üretim parselleri, ahır, ağıl vb. üretim tesisleri zarar görmektedir. Bu kapsamda üreticilerimizin gerekli tedbirleri almaları ve özellikle Tarım Sigortası (TARSİM) yaptırmaları gerekmektedir. Tarım Sigortası kapsamında olan afetler 2090 sayılı Kanun kapsamı dışında olup, TARSİM yaptıran çiftçilerimizin hasar karşılığı tüm zararları karşılanmaktadır. Bu yönüyle çiftçilerimizin TARSİM yaptırmaları büyük önem arz etmekte olup, yaptırılan tarım sigortası priminin % 50'si Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığımız tarafından karşılanmaktadır.
Van Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü